Spinoza: bir yaşam

Steven Nadler’in biyografik çalışması sadece Spinoza’yı anlatmıyor; Hollanda tarihini, Yahudileri, ilgi ve heyecanla birbirlerini tanımak isteyen Avrupalı bilim adamlarını, din ve mezhep kavgalarını, şiddeti ve türlü hoşgörüsüzlükleri resmediyor.

Spinoza, çağdaş yorumcularından Antonio Negri’nin yazdığı gibi çağının bir “anomali”sidir. Üstelik 17. yüzyıl Hollandası gibi bir başka anomalinin içinde yaşamaktadır: Din savaşlarıyla ve despotik-merkantilist rejimlerin iktidarları altında sarsılan Avrupa’nın “en özgür”, dolayısıyla en hoşgörülü diyarı... Spinoza, üçüncü kez de anomalidir: Çok değil 23 yaşında, dinsel ve ticari eğitim aldığı sinagog mektebinden, dahası cemaatten ve hayattan ihraç edilir. Başından geçen bir aforozdur ve korkunçtur, çünkü hiçbir Yahudi onunla herhangi bir ilişkiye giremeyecek, sokakta ona dört metreden fazla yaklaşmayacak, yazdığı hiçbir şeyi okumaya kalkışmayacaktır. Artık yalnızdır, Hollanda’nın sunduğu burjuva şanslarını tadabilen gruplara yaklaşır önce; ardından da Descartes felsefesinden etkilenen bazı entelektüel çevrelere... Amsterdam’ı, özellikle bir Yahudi fanatik tarafından uğradığı hançerli saldırının ardından terk etmiştir. Söylendiği kadarıyla, “hoşgörüsüzlüğün ne mene bir şey olduğunu” hep hatırda tutabilmek için, hançerle yırtılmış mantosunu da yanında taşıyarak.
ULUS BAKER

Steven Nadler's biographical work does not only tell about Spinoza; It depicts the history of the Netherlands, Jews, European scientists who want to get to know each other with interest and excitement, religious and sectarian fights, violence and all kinds of intolerance.

Spinoza, as Antonio Negri, one of his contemporary commentators, wrote, is an "anomaly" of his age. Moreover, like the Netherlands of the 17th century, it lives in another anomaly: Europe's "freest" and therefore the most tolerant land, shaken by religious wars and the power of despotic-mercantilist regimes... Spinoza is an anomaly for the third time: Not long ago, at the age of 23, he was expelled from the synagogue school where he received religious and commercial education, and moreover, from the community and life. It is an excommunication that he has gone through, and it is terrible, because no Jew will be able to have any kind of relationship with him, will not approach him more than four meters on the street, will not attempt to read anything he writes. Now alone, he first approaches the groups that can taste the bourgeois luck offered by the Netherlands; and then to some intellectual circles influenced by Descartes' philosophy... He left Amsterdam, especially after a dagger attack by a Jewish fanatic. As far as it is said, he carried his dagger-torn coat with him in order to always remember "what a terrible thing intolerance is".